Foto: Anja Helmink

Leven genoeg in dat wuivende Riet!

Regio - Wie wordt er nu niet blij van zo'n rietkraag vol roodbruine, wuivende halmen? Het is niet alleen een lust voor het mensenoog, maar ook een genot voor vele vogels. Vooral vroeg in de morgen laten zij horen, dat ze er zijn. Zelfs een purperreiger had er op een morgen een plekje gezocht, maar vloog weg toen hij geluid hoorde. Het Rietzangertje zit in het voorjaar graag in de top van de kale rietstengels. Ook vogels als de Rietgors en de Kleine karekiet vinden in het riet een beschut plekje. Mensen vinden de plant niet alleen decoratief in de natuur, maar ook mooi en praktisch voor op het dak of in de tuin. Riet wordt daarom gebruikt voor het maken van rietmatten en daken.

Door Anja Helmink

Riet is de grootste grassoort die van nature in onze omgeving voorkomt. De plant kan 1 tot 3 meter hoog worden. Behalve langs de waterkant, groeit riet ook ín het water. Het kan behoorlijk diep in het water staan, en hele kragen vormen. De onderwaterdelen worden van zuurstof voorzien door holten en luchtkanalen.

Riet breidt zich flink uit en is daarom in de tuin moeilijk in het gareel te houden. De plant breidt zich uit door zaad, wortelstokken en uitlopers. Uitlopers zijn bovengrondse, horizontale stengels waarbij op de knopen een nieuwe plant ontstaat.

Aan de rechte stengels groeien lijnvormige, spits toelopende bladeren. De randen zijn fijn getand en daardoor heel scherp. Je kunt je er gemakkelijk aan snijden. Wie de bladeren goed bekijkt, ziet op wel 2 tot 3 plaatsen een dwarsgolving, veroorzaakt door het opgerold zitten tegen een knoop van de stengel. Het ziet er uit als lichte tandafdrukken. Riet bloeit van juli tot oktober met met sterk vertakte, prachtige purperkleurige of bruinachtige pluimen. De aartjes bevatten twee tot zes bloempjes, die tijdens de bloei open staan.

De rietbranche

Riet wordt al sinds sinds mensenheugenis gebruikt als dakbedekking. Het rieten dak was een praktische en goedkope oplossing om de woning te beschermen tegen invloeden van buitenaf. Ook nu wordt het nog regelmatig toegepast.
Elk jaar, nadat door vorst de bladeren van het riet zijn gevallen, wordt in de rietvelden in Nederland en het buitenland het riet gemaaid, dat geschikt is voor gebruik op daken en gevels. Het riet vindt zijn weg naar de rietdekkersbedrijven die er gedurende het jaar daken van maken. Rietmaaiers zorgen er altijd voor dat de afgemaaide stengels tot boven het wateroppervlak blijven uitsteken. Als ze onder water komen te staan, lopen de holtes en luchtkanalen vol water. Daardoor krijgt het riet geen zuurstof meer, waardoor het verdrinkt en afsterft. Wanneer riet jaarlijks gemaaid wordt, kan een deel na sortering als dakbedekking of voor het maken van rietmatten en rietschermen gebruikt worden. Overjarig riet is hiervoor minder geschikt.

Kalenberger riet wordt onder meer gebruikt als bedekking op de kap en houten achtkant van molens. Het is dun riet met een spitse top en daardoor heel geschikt voor steile vlakken.

In Nederland houden zich zo'n 1500 mensen bezig met riet voor bedekking van daken. Dit zijn telers, toeleveranciers, handelaren, rietdekkers, docenten, etc. Samen vormen zij de rietbranche. De rietbranche bestaat o.a. uit: de Riettelers, de Rietdekkers, de Rietdekbedrijven, De Riethandelaren. De riettelers hebben zich verenigd in: De Algemene Vereniging voor de Rietcultuur in Nederland en de Stichting Kenmerk Herkomst Kalenberger Riet.

Vincent van Gogh

Vincent van Gogh gebruikte voor een aantal van zijn pentekeningen rietstengels, waaraan hij een scherpe punt sneed. Ook in vroeger tijden deed men dit op deze manier. Zowel het 'open riet', waarvan de punt, gespleten kon worden, werd gebruikt, als het 'gesloten riet', waaraan een punt gesneden werd.

Meer berichten